JSA: jak działa system i co pokazuje raport (4 wskaźniki)

Dostajesz raport na kilkanaście stron, patrzysz na procenty i nie wiesz, czy to dużo. Zanim zaczniesz liczyć, sprawdź, czego te liczby w ogóle dotyczą, bo żadna z nich nie mówi „plagiat”.

Gdy rozmawiam z Wami na konsultacjach, słyszę zwykle jedno pytanie: „ile mi wyszło i czy przejdę”. A raport odpowiada na zupełnie inne pytanie: które fragmenty mojego tekstu są podobne do czegoś, co system już zna. To dwie różne rzeczy i cała reszta wynika właśnie z tej różnicy.

Czym jest JSA i dlaczego Twoja praca musi przez niego przejść

JSA to system prowadzony przez ministra, z którego korzystają wszystkie uczelnie w Polsce, a sprawdzenie w nim pisemnej pracy dyplomowej przed egzaminem jest obowiązkiem uczelni, nie jej dobrą wolą. Nie ma tu miejsca na wyjątek dla Twojego wydziału ani dla promotora, który „nie korzysta z takich rzeczy”.

Jeżeli praca dyplomowa jest pracą pisemną, uczelnia sprawdza ją przed egzaminem dyplomowym z wykorzystaniem Jednolitego Systemu Antyplagiatowego.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 76 ust. 4.

Ta sama ustawa w art. 351 ust. 1 mówi, że system prowadzi minister, a w ust. 4, że uczelnie korzystają z niego nieodpłatnie. Rozprawy doktorskie obejmuje osobny przepis, art. 188 ust. 4, z tą samą zasadą: badanie przed obroną. Pełne brzmienie przepisów znajdziesz na stronie podstaw prawnych JSA w bazie wiedzy Ośrodka Przetwarzania Informacji, który system obsługuje.

Słowo „jednolity” w nazwie ma konkretny sens: student z małej uczelni prywatnej i student z uniwersytetu mają być sprawdzani tym samym narzędziem, na tych samych bazach i tym samym algorytmem. Sam system opisuje to tak:

Korzystanie z systemu zapewnia standaryzację badania antyplagiatowego w odniesieniu do jednakowych baz referencyjnych i według tych samych algorytmów, co jednocześnie zapewnia równe traktowanie wszystkich dyplomantów.

Baza wiedzy JSA, OPI, cyt. za: A. Pytlak, Jak (na)pisać pracę dyplomową, Warszawa 2024, s. 246.

Standaryzacja dotyczy jednak samego badania. To, co uczelnia zrobi z wynikiem, standardowe już nie jest, i do tego dojdziemy przy progach.

Z czym JSA porównuje Twój tekst

System porównuje Twoją pracę z kilkoma określonymi zbiorami danych, a najważniejszym z nich jest repozytorium prac dyplomowych ze wszystkich polskich uczelni. Wiedza o tym, co jest w bazach, tłumaczy potem większość zaznaczeń w raporcie.

Badanie przebiega etapami. Najpierw system wyciąga z pliku sam tekst, pomijając formatowanie i grafiki, a potem szuka fragmentów podobnych w bazach porównawczych: bazie aktów prawnych oraz orzeczeń sądowych i administracyjnych, zasobach internetu razem z Wikipedią, bazie dokumentów OpenAccess, Ogólnopolskim Repozytorium Pisemnych Prac Dyplomowych oraz w prywatnej bazie uczelni, jeśli uczelnia taką wskazała (Pytlak 2024, s. 247). Dokumentacja OPI dokłada do tego bazę postępowań awansowych i precyzuje, że Wikipedia brana jest pod uwagę w dziesięciu wersjach językowych, nie tylko polskiej.

ORPPD jest tu najważniejsze, bo to tam po obronie trafia każda praca dyplomowa, z wyjątkiem tych objętych ochroną informacji niejawnych. Twoja praca jest więc porównywana z pracami studentów z całej Polski, także z tymi obronionymi rok temu na drugim końcu kraju.

PRP, czyli co naprawdę mierzy procent w raporcie

Procentowy Rozmiar Podobieństwa pokazuje, jaka część Twojego tekstu pokrywa się z tekstami z baz, a system liczy go czterokrotnie, osobno dla fraz od 5, 10, 20 i 40 wyrazów. Nie ma więc jednego „procentu plagiatu”. Są cztery różne liczby, które mówią cztery różne rzeczy.

Logika jest prosta i warto ją zrozumieć raz, bo potem raport staje się czytelny. Podobieństwo na frazach pięciowyrazowych łapie zbieżności przypadkowe: utarte zwroty, nazwy ustaw, terminy, których nie da się napisać inaczej. Podobieństwo na frazach czterdziestowyrazowych łapie całe przepisane akapity. Dokumentacja systemu ujmuje to tak:

Jeżeli przy ocenie zapożyczeń za istotne uważa się tylko duże fragmenty, to dla osoby oceniającej istotna będzie wartość PRP obliczona dla długich fraz.

Baza wiedzy JSA, Budowa raportu, wyniki ogólne, OPI, dostęp 12.09.2026.

Dlatego 40% na frazach pięciowyrazowych bywa zupełnie spokojnym wynikiem w pracy prawniczej naszpikowanej cytatami z ustaw, a 12% na frazach czterdziestowyrazowych to sygnał, że gdzieś siedzi przepisany akapit. Jedna z tych liczb jest w raporcie oznaczona jako wynik wiodący i to na nią promotor patrzy najpierw. Którą długość frazy uznać za wiodącą, ustawia administrator JSA na uczelni, razem z progami wyników (Baza wiedzy JSA, Parametry wyniku).

Uczelnia ustawia też poziom podobieństwa, czyli to, jak czule system pokazuje parafrazy. Skala ma cztery stopnie: niski, średni, wysoki i bardzo wysoki. Przy niskim, który OPI rekomenduje, raport pokaże także fragmenty przeredagowane, a przy bardzo wysokim tylko niemal idealne kopie (Baza wiedzy JSA, Parametr „Poziom podobieństwa”). Dlatego ta sama praca może wyglądać w raportach dwóch uczelni trochę inaczej.

Do tego dochodzą kolory. Regulamin GWSH opisuje je tak: Zielony oznacza, że podobieństwo jest wyraźnie niższe od przyjętego poziomu tolerancji. Pomarańczowy, że wynik jest podwyższony i trzeba sprawdzić szczegóły w treści pracy. Czerwony, że przekroczony został także próg ostrzegawczy i sprawdzenie szczegółów jest konieczne. Przy każdym źródle raport pokazuje jeszcze długość najdłuższego podobnego fragmentu i liczbę fraz dla każdego PRP.

Ta ostatnia informacja potrafi zaważyć bardziej niż sam procent. Pamiętam raport klientki, która przepisała mniej więcej pół strony z cudzej, starszej pracy dyplomowej. Resztę napisała sama i porządnie oznaczyła źródła, więc ogólny procent podobieństwa wyszedł znikomy. Promotor i tak zatrzymał się na tym jednym fragmencie, bo raport pokazał pół strony zbieżne z jedną pracą. Klientka poprawiała potem tylko ten kawałek, reszta przeszła bez uwag.

Taki przypadek ma w literaturze swoją nazwę. Ks. Zdzisław Struzik rozróżnia plagiat jawny, czyli przejęcie całości pod własnym nazwiskiem, i ukryty:

Plagiat ukryty – polega na przejęciu tylko fragmentów cudzego utworu, bez podania przy tym źródła oraz prawdziwego autora.

Z. Struzik, Metodyka pisemnych prac naukowych, Instytut Papieża Jana Pawła II, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2020, s. 38.

I najważniejsze zdanie całego tego wpisu, wprost z dokumentacji systemu:

Wynik badania antyplagiatowego nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia czy praca dyplomowa jest plagiatem czy też nie.

Baza wiedzy JSA, Budowa raportu, wyniki ogólne, OPI, dostęp 12.09.2026.

Ile procent to za dużo

Nie ma jednej liczby dla całej Polski, bo progi tolerancji ustawia administrator JSA na Twojej uczelni lub wydziale. Każdy, kto podaje Ci uniwersalne „bezpieczne 20%”, zgaduje albo powtarza cudzą uczelnię.

Dwa prawdziwe regulaminy pokazują to najlepiej. Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna ustawiła granice osobno dla każdej długości frazy: 50% dla fraz pięciowyrazowych, 40% dla dziesięciowyrazowych, 20% dla dwudziestowyrazowych i 10% dla czterdziestowyrazowych. Wyższa Szkoła Nauk Pedagogicznych w Warszawie opiera się na jednym wskaźniku: do 20% promotor może przyjąć pracę bez poprawek, powyżej 40% zwraca ją zawsze.

Ta sama praca z wynikiem 30% na frazach dwudziestowyrazowych przechodzi więc na jednej z tych uczelni, a na drugiej wraca do poprawy. Progi kolejnych uczelni i to, co jeszcze przesuwa Twoją liczbę, rozpisałam w tekście o tym, ile procent plagiatu jest dopuszczalne.

Co jeszcze widzi promotor poza procentami

Raport ma osobną sekcję analizy tekstu, a w niej widać ślady kombinowania przy pliku. O tej części studenci dowiadują się zwykle wtedy, gdy jest już za późno.

System sprawdza między innymi znaki specjalne i znaki spoza języka pracy, słowa nierozpoznane, fragmenty napisane innym stylem, mikrospacje, białą czcionkę i twarde spacje, a także rozkład długości wyrazów w całej pracy. Przy tym ostatnim wykresie regulamin GWSH każe promotorowi zwrócić szczególną uwagę na wysokie wartości na początku i na końcu skali, bo to typowy ślad dzielenia albo sklejania wyrazów.

Pytlak wylicza te działania po imieniu: dzielenie wyrazów mikrospacjami, różnego typu łączenie wyrazów, zamiana czcionek w wyrazach i ukryte znaki specjalne, a osobno zmiany stylu pisania pracy (Pytlak 2024, s. 248). W regulaminie GWSH stwierdzenie manipulacji na tekście jest samodzielną podstawą do cofnięcia pracy do poprawy, niezależnie od tego, jaki wyszedł PRP.

Warto to sobie uświadomić: praca z wynikiem 8% i wykrytymi mikrospacjami jest w gorszej sytuacji niż praca z wynikiem 35% i czystym plikiem. Pierwsza wygląda na próbę oszukania systemu, druga na pracę z dużą liczbą cytatów.

Co najczęściej podbija wynik, choć kradzieżą nie jest

Największą część zaznaczeń w typowej pracy generują fragmenty, których po prostu nie da się napisać inaczej, oraz parafrazy zrobione za blisko oryginału. Pierwsze promotor wyklucza z wyniku, drugie musisz poprawić Ty.

Do pierwszej grupy należą standardowe zwroty, bibliografia, strona tytułowa i oświadczenia, czyli dokładnie to, co regulamin WSNP pozwala promotorowi wykluczyć z wyniku przed zatwierdzeniem raportu. Każde wykluczenie trzeba uzasadnić, np. informacją, że zapożyczenie jest zasadne, a po kliknięciu „Przelicz wyniki” system liczy PRP od nowa, w wynikach ogólnych i w wynikach każdej bazy (Baza wiedzy JSA, Wykluczanie fragmentów i przeliczanie wyniku). Część takich fragmentów administrator może też wyłączyć z góry dla całej uczelni, na przykład standardowe oświadczenie studenta (Baza wiedzy JSA, Wykluczenia tekstu). Dochodzą do tego akty prawne, bo baza aktów prawnych jest osobną bazą porównawczą, a ustawy cytuje się dosłownie i nie ma innej możliwości.

Druga grupa to już Twój tekst. Parafraza, w której zostawiasz konstrukcję zdań oryginału i zmieniasz pojedyncze wyrazy, pozostaje plagiatem nawet z przypisem (Brycz i Dudycz 2011, s. 87-92). Jak takie fragmenty przepisać i co można wyłączyć ze sprawdzenia, pokazuję krok po kroku w tekście o tym, jak poprawić plagiat w pracy magisterskiej.

I rzecz, która zdejmuje najwięcej lęku, a prawie nigdy nie pada:

Kompilacja jest procesem odtwórczym i stanowi próbę stworzenia «własnego» dzieła, przy czym autor podaje w niej źródło inspiracji.

W. Pawlik, P. Dziekański, Jak pisać pracę akademicką, Kielce 2015, s. 80.

Większość prac dyplomowych to właśnie kompilacja, i to jest w porządku. Odkrywczości nikt od Ciebie nie wymaga, za to każdą cudzą myśl masz uczciwie oznaczyć.

Skąd biorą się rady w stylu „podmień literki, to przejdzie” i dlaczego żadna z nich nie działa, sprawdzam w tekście o tym, czy da się oszukać antyplagiat. Osobno rozbieram, co się dzieje, gdy akapit ma przypis, a jest parafrazą za bliską oryginałowi.

Kto decyduje i ile razy można poprawiać pracę

Ostateczną decyzję podejmuje promotor, a liczbę poprawek reguluje uczelnia, nie system. JSA nie odrzuca prac i nie wystawia ocen. Generuje raport i na tym jego rola się kończy.

Dostęp do pracy dyplomowej oraz wyników jej badania ma Promotor pracy dyplomowej i to on uznaje czy praca jest plagiatem czy też nie, ostateczna decyzja należy do niego.

Baza wiedzy JSA, Częste pytania, OPI, dostęp 12.09.2026.

Regulamin GWSH powtarza to własnymi słowami i dodaje rzecz, o której mało kto wie: jeżeli opinia promotora wskazuje, że praca mimo przekroczenia dopuszczalnych wartości nie zawiera niedopuszczalnych zapożyczeń, taką pracę uważa się za zakwalifikowaną do egzaminu dyplomowego. Promotor może więc dopuścić pracę z wysokim wynikiem, o ile uzasadni swoją decyzję. Mazurek opisuje dokładnie ten sam mechanizm przy rozprawach doktorskich (Mazurek b.r., s. 259).

Mechanika samego badania też bywa myląca. Dla jednej pracy zakładane jest jedno badanie, w którym wypełnia się metrykę, a w jego ramach wykonuje się kolejne próby. Poprawiona wersja to więc kolejna próba w ramach tego samego badania. W GWSH liczba prób jest dowolna, a samo badanie trwa do 24 godzin. W WSNP dowolna już nie jest: po przekroczeniu progu 40% zostają dwie poprawki.

Do JSA pracę wprowadza promotor albo wyznaczony pracownik uczelni. Ty nie masz tam konta i nie sprawdzisz pracy sama. Dostajesz raport ogólny, natomiast raport szczegółowy zostaje u promotora i regulamin WSNP wprost zabrania udostępniania go studentom.

Promotor zwrócił Ci pracę po negatywnym badaniu? Kolejność działań, od rozmowy o wykluczeniach po kolejne podejście, rozpisuję w tekście praca nie przeszła antyplagiatu.

Czy JSA wykrywa ChatGPT

To osobna funkcja systemu i osobny wynik w raporcie, który nie ma nic wspólnego z PRP. Badanie podobieństwa porównuje Twój tekst z bazami, analiza SI ocenia sam styl tekstu i podaje prawdopodobieństwo, że powstał maszynowo.

Mechanizm opiera się na modelu językowym, który dla każdego kolejnego wyrazu szacuje, jak bardzo był przewidywalny w danym kontekście (Pytlak 2024, s. 249). Tekst bardzo równy i przewidywalny podnosi wynik, tekst nierówny obniża. To dlatego ten pomiar myli się w obie strony, a wynik nie jest dowodem niczego. Analiza SI jest przy tym opcją: osoba zakładająca badanie zaznacza ją albo nie, a w kolejnych próbach tego wyboru nie da się już zmienić (Baza wiedzy JSA, Analiza użycia sztucznej inteligencji). W metryce raportu widać, czy była włączona.

Rozpisałam to szczegółowo, razem z tym, co promotor widzi na ekranie, w osobnym wpisie: czy JSA wykrywa ChatGPT. Jeśli natomiast chcesz najpierw ustawić sobie zasady pracy z AI tak, żeby w ogóle nie prowadzić tej rozmowy, zacznij od tekstu o tym, jak pisać pracę licencjacką z AI etycznie i skutecznie.

Wokół analizy SI wracają trzy pytania, każde ma u mnie osobny tekst. Ten sam fragment dostaje w czterech narzędziach cztery różne oceny, co rozbieram przy pytaniu, czy detektor AI się myli. Osobno sprawdzam, czy humanizer AI działa, bo obietnica zbicia wyniku brzmi dobrze do momentu, w którym widzisz, czego takie narzędzie nie usuwa. Trzeci wątek dotyczy bibliografii: dlaczego ChatGPT zmyśla źródła i jak sprawdzić każdy przypis w pół minuty. Czwarte pytanie pada zwykle jako pierwsze, czyli co właściwie grozi. Odpowiadam na nie przepisami i sześcioma zarządzeniami uczelni w tekście o tym, co grozi za AI w pracy dyplomowej.

FAQ

Czy JSA wykrywa tekst napisany przez ChatGPT?
System ma osobną analizę SI, która szacuje prawdopodobieństwo, że tekst powstał maszynowo, na podstawie przewidywalności kolejnych wyrazów. Taki wynik traktuj jako przesłankę do rozmowy z promotorem, bo dowodem niczego nie jest.

Ile procent plagiatu jest dopuszczalne w JSA?
Nie ma jednej wartości dla całej Polski. Progi tolerancji ustawia administrator JSA na uczelni lub wydziale, dlatego jedna uczelnia dopuszcza 20% na wskaźniku wiodącym, a inna liczy osobne granice dla fraz 5, 10, 20 i 40-wyrazowych.

Czy mogę sama sprawdzić pracę w JSA?
Nie. Pracę wprowadza do systemu promotor albo pracownik uczelni wyznaczony przez administratora. Student dostaje raport ogólny, a raport szczegółowy zostaje u promotora.

Ile trwa badanie w JSA?
Regulamin GWSH podaje do 24 godzin na samo badanie, ale liczy się też czas na wprowadzenie pracy do systemu, w GWSH do 7 dni roboczych od jej złożenia. Realnie planuj tydzień, nie dobę.

Ile razy można poprawiać pracę po badaniu?
Zależy od regulaminu. W jednej z uczelni liczba prób w ramach badania jest dowolna, w innej po przekroczeniu progu 40% pracę można poprawiać najwyżej dwa razy, a potem student pisze nową pracę u nowego promotora.

Czy wysoki wynik PRP oznacza, że moja praca to plagiat?
Nie. Dokumentacja systemu mówi wprost, że wynik badania nie rozstrzyga, czy praca jest plagiatem. Promotor może dopuścić pracę z wysokim wynikiem, jeśli uzna, że zaznaczenia to poprawnie oznaczone cytaty, i uzasadni swoją decyzję.

Czy jeśli sprawdzę pracę w Plagiat.pl, JSA pokaże mi potem 100%?
Nie ma podstaw, żeby tak się stało. Bazy, z którymi JSA porównuje pracę, wymieniłam wyżej: akty prawne, internet, OpenAccess, ORPPD i baza uczelni. Baz komercyjnych programów wśród nich nie ma, a do ORPPD trafiają prace po obronie. Zanim jednak wyślesz tekst do zewnętrznej firmy, przeczytaj jej regulamin, bo oddajesz jej swoją pracę.

Czy JSA sprawdza prace zaliczeniowe i semestralne?
Obowiązkowo badane są prace licencjackie, inżynierskie, magisterskie i doktorskie. System dopuszcza też badanie innych prac pisemnych, w tym zaliczeniowych i semestralnych, ale decyduje o tym uczelnia.

Co się dzieje z moją pracą po obronie?
Trafia do Ogólnopolskiego Repozytorium Pisemnych Prac Dyplomowych, z wyjątkiem prac zawierających informacje niejawne. Od tego momentu jest jedną z prac, z którymi porównywane będą prace kolejnych roczników.

Źródła wykorzystane w tym wpisie

• Brycz H., Dudycz T., Przewodnik dla piszących prace magisterskie w zakresie zarządzania, PWE, Warszawa 2011, s. 87-92.
• Mazurek A., Biblia Doktoranta. Napisz, obroń, żyj!, wyd. II zaktualizowane, e-book, ISBN 978-83-969582-0-4, s. 259.
• Pawlik W., Dziekański P., Jak pisać pracę akademicką, Kielce 2015, s. 79-83.
• Struzik Z., Metodyka pisemnych prac naukowych, Instytut Papieża Jana Pawła II, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2020, s. 38, 53.
• Pytlak A., Jak (na)pisać pracę dyplomową, Warszawa 2024, s. 246-250.
• Regulamin procedury antyplagiatowej Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej w Gdańsku.
• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz. U. 2018 poz. 1668, art. 76 ust. 4, art. 188 ust. 4, art. 351 ust. 1-4.
• Wytyczne dotyczące pracy dyplomowej magisterskiej, Wyższa Szkoła Nauk Pedagogicznych w Warszawie.
• Baza wiedzy Jednolitego Systemu Antyplagiatowego, Ośrodek Przetwarzania Informacji, sekcje: podstawy prawne, parametry wyniku, parametr „Poziom podobieństwa”, budowa raportu, wykluczanie fragmentów i przeliczanie wyniku, wykluczenia tekstu, analiza użycia sztucznej inteligencji, referencyjne bazy porównawcze, częste pytania (dostęp 12.09.2026 i 22.09.2026).