Praca nie przeszła antyplagiatu? Co zrobić krok po kroku

W 2022 roku przez Jednolity System Antyplagiatowy przeszło 323 966 prac dyplomowych. Próg alarmowy przekroczyło niespełna 1,7 procent z nich, czyli mniej niż dwie prace na sto. Trzy lata wcześniej, gdy system ruszał, było to 2,5 procent.

Piszę o tym na początku, bo studentka z czerwonym wynikiem zwykle myśli, że jest jedyną osobą w Polsce, której się to przytrafiło. Nie jest, a sama procedura jest znacznie mniej dramatyczna, niż wygląda z perspektywy pierwszego telefonu do promotora.

Co właściwie znaczy „praca nie przeszła”

Badanie w JSA nie kończy się werdyktem „plagiat” albo „nie plagiat”, więc formalnie praca niczego nie oblewa. System generuje raport, a raport czyta człowiek.

Wynik badania antyplagiatowego nie stanowi rozstrzygnięcia, czy praca jest plagiatem. Osobą decydującą jest wyłącznie promotor.

Regulamin antyplagiatowy Uniwersytetu Rzeszowskiego, załącznik do zarządzenia nr 247/2025, § 2 ust. 13.

W praktyce „nie przeszła” znaczy jedną z trzech rzeczy. Wynik przekroczył próg zapisany w regulaminie i promotor musi otworzyć raport szczegółowy. Promotor zobaczył w raporcie coś, co uznał za nieuprawnione zapożyczenie. Albo system pokazał ślady manipulacji na pliku, czyli mikrospacje, białą czcionkę, podmienione litery, a to bywa osobną podstawą do zwrotu pracy, niezależnie od procentów.

Każdy z tych trzech przypadków prowadzi gdzie indziej. Dlatego pierwsze pytanie do promotora brzmi: co konkretnie zaznaczył raport.
Jak system liczy współczynniki podobieństwa i co dokładnie pokazuje raport, tłumaczę w przewodniku po Jednolitym Systemie Antyplagiatowym.

Pierwsze 24 godziny: czego nie robić

Największe szkody robi się w pierwszej dobie, zanim ktokolwiek obejrzał raport. Trzy odruchy, które kosztują najwięcej:

• Masowa parafraza w pośpiechu. Przepisanie zaznaczonych akapitów synonimami zwykle nie obniża wyniku, bo system porównuje też podobieństwo semantyczne, a promotor widzi zmianę stylu w analizie tekstu.
• Sztuczki z plikiem. Mikrospacje, białe znaki, litery z innego alfabetu. Analiza tekstu pokazuje je osobno, a wykrycie manipulacji bywa gorsze niż sam wynik, bo świadczy o zamiarze.
• Wysyłanie poprawionej wersji bez rozmowy. Na części uczelni liczba podejść jest ograniczona, więc marnujesz jedno z dwóch na wersję zrobioną po omacku.

Zamiast tego poproś promotora o omówienie raportu. Student dostaje raport ogólny, a szczegółowy z zaznaczonymi fragmentami i źródłami zostaje po stronie promotora, więc bez tej rozmowy pracujesz na pół informacji.

Twoja uczelnia ma własną procedurę. Siedem przykładów

Nie ma jednej ścieżki dla całej Polski, bo progi i kolejne kroki ustala uczelnia albo wydział. Zebrałam siedem jawnych dokumentów, żeby pokazać, jak bardzo się różnią.

Uczelnia	Próg	Co dzieje się po przekroczeniu
UŁ, Wydział Prawa i Administracji	do 25% akceptacja, 25-33% z uzasadnieniem	powyżej 33% praca nie może zostać dopuszczona do obrony
UMCS, Wydział Ekonomiczny	do 10% akceptacja, 10-30% decyzja promotora	30-50% poprawa albo procedura plagiatu, powyżej 50% dziekan wyznacza nowy temat
SGGW	40% (frazy 5-wyrazowe), 30% (10), 20% (20), 5% (40)	promotor drukuje raport szczegółowy i opisuje wnioski, dziekan kieruje wniosek do rektora
Śląski Uniwersytet Medyczny	próg podwyższony 25%, wysoki 35%	ocena raportu w 3 dni, zawiadomienie do rektora przy podejrzeniu
GWSH w Gdańsku	50% (frazy 5-wyrazowe), 40% (10), 20% (20), 10% (40)	cofnięcie pracy do poprawy w terminie wyznaczonym przez promotora
WSNP w Warszawie	wskaźnik wiodący: 20% i 40%	powyżej 40% zwrot, najwyżej dwie poprawki, powyżej 70% zgłoszenie do dziekanatu
Uniwersytet Rzeszowski	kolory wyniku zamiast progów procentowych	na polecenie rektora rzecznik dyscyplinarny wszczyna postępowanie wyjaśniające w 14 dni

Wniosek jest przykry, ale użyteczny: odpowiedź koleżanki z innej uczelni nie mówi nic o Twojej sytuacji. Dokument, którego szukasz, nazywa się zwykle „regulamin procedury antyplagiatowej” albo „zasady sprawdzania prac dyplomowych w JSA” i wisi na stronie uczelni lub wydziału.

Ile masz podejść i ile czasu

Liczbę poprawek ustala regulamin uczelni, a nie system, i bywa ona skrajnie różna. W GWSH w ramach jednego badania można wykonać dowolną liczbę prób. W WSNP praca, która przy pierwszej kontroli przekroczyła 40%, może być poprawiana najwyżej dwa razy, a po trzeciej negatywnej kontroli student pisze nową pracę u nowego promotora. Na Wydziale Ekonomicznym UMCS powyżej 50% temat zmienia się od razu.

Terminy też są lokalne. W GWSH badanie trwa do 24 godzin, a pracę wprowadza się do systemu w ciągu 7 dni roboczych od złożenia. W Śląskim Uniwersytecie Medycznym są na to dwa dni robocze, a promotor ocenia raport w ciągu trzech dni. Uniwersytet Rzeszowski wymaga wgrania ostatecznej wersji najpóźniej trzy tygodnie przed egzaminem.

Praktycznie znaczy to tyle: policz wstecz od daty obrony i zostaw sobie zapas na jedno badanie plus poprawki. Jeśli do egzaminu zostały dwa tygodnie, a Twoja uczelnia daje 7 dni na samo wprowadzenie pracy, to nie masz miejsca na dwie rundy.

Rozmowa o wykluczeniach, czyli najszybsza droga w dół

Zanim ruszysz tekst, sprawdźcie z promotorem, co da się wyłączyć z wyniku. To jedyny sposób, żeby procent spadł bez przepisywania pracy.

Promotor może wykluczyć z wyniku fragmenty, które podbijają go bez powodu: standardowe zwroty, bibliografię, stronę tytułową, oświadczenia, a także zapożyczenia zasadne, czyli poprawnie oznaczone cytaty. Każde wykluczenie wymaga podania powodu, a po kliknięciu „Przelicz wyniki” system liczy wskaźniki od nowa, w wynikach ogólnych i w każdej bazie referencyjnej osobno. W raporcie widać potem, co zostało wyłączone.

Część uczelni idzie dalej i wyłącza powtarzalne fragmenty z góry dla wszystkich prac, na przykład treść oświadczenia studenta. Dlatego ta sama praca potrafi dać inny wynik na dwóch uczelniach, zanim ktokolwiek dotknie treści.

Co poprawiać najpierw

Po wykluczeniach zostaje zwykle jedna grupa: parafrazy zrobione za blisko oryginału. Tu nie ma drogi na skróty, bo parafraza z zachowaną konstrukcją zdań pozostaje plagiatem nawet z przypisem (Brycz i Dudycz 2011, s. 87-92).

Kolejność, która działa najszybciej:

• Fragmenty najdłuższe, czyli te, przy których raport pokazuje największą długość podobnego bloku. Jeden przepisany akapit waży w oczach promotora więcej niż dziesięć utartych zwrotów.
• Zaznaczenia z repozytorium prac dyplomowych, bo to cudze prace, a nie ustawy czy definicje słownikowe.
• Fragmenty bez przypisu, nawet jeśli są krótkie. Brak źródła to problem osobny od procentu.
• Na końcu drobne zbieżności z internetu, które zwykle i tak zniknęły po wykluczeniach.

Jak przepisywać konkretne akapity, pokazuję krok po kroku w tekście o tym, jak poprawić plagiat w pracy magisterskiej. A jeśli chcesz najpierw zrozumieć samą liczbę, zacznij od tekstu o tym, ile procent plagiatu jest dopuszczalne.

Jak uniknąć powtórki przy kolejnej pracy

Większość zaznaczeń, które podbijają współczynnik podobieństwa, powstaje przy notowaniu, a nie przy pisaniu. Fragment wklejony do notatek bez adresu wraca potem do tekstu jako własny akapit.

• Notuj własnymi słowami od razu, a cytaty dosłowne zapisuj w cudzysłowie razem z numerem strony. Parafrazować da się dopiero wtedy, gdy rozumiesz zdanie, więc parafraza z notatki jest bezpieczniejsza niż parafraza z otwartego PDF-u.
• Przypis wstawiaj w tej samej chwili co treść. Dopisywanie przypisów po tygodniu kończy się zgubionymi źródłami i zapożyczeniami bez oznaczenia.
• Zanim oddasz pracę promotorowi, przejrzyj rozdziały teoretyczne pod kątem akapitów, przy których nie pamiętasz, skąd pochodzą. To one najczęściej wracają w raporcie.
• Akty prawne, definicje i standardowe zwroty zostaw w spokoju. Podbijają wynik, ale promotor wyklucza je z wyniku bez dyskusji.

Kiedy sprawa idzie dalej niż promotor

Do rzecznika dyscyplinarnego trafiają sprawy, w których pada podejrzenie przypisania sobie cudzego autorstwa, a nie każdy przekroczony próg. Ścieżka jest w ustawie i w regulaminach, więc da się ją sprawdzić zawczasu.

Przy podejrzeniu czynu polegającego na przypisaniu sobie autorstwa całości lub części cudzego utworu rektor nie może poprzestać na upomnieniu: poleca wszczęcie postępowania wyjaśniającego (art. 312 ust. 3 w związku z art. 287 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Katalog kar dyscyplinarnych zawiera art. 308: upomnienie, nagana, nagana z ostrzeżeniem, zawieszenie w prawach studenta do roku i wydalenie z uczelni.

Jest jeszcze ścieżka po dyplomie. Jeśli okaże się, że autor przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu cudzego utworu, rektor stwierdza nieważność dyplomu w drodze decyzji administracyjnej (art. 77 ust. 4 i 5). Osobno działa prawo autorskie: przywłaszczenie autorstwa jest zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do lat 3 (art. 115 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Kto pociąga za spust, zależy od uczelni. Na UAM sprawę do komisji kieruje prodziekan do spraw studenckich, na UMCS dziekan występuje do rektora o postępowanie wyjaśniające, a na Uniwersytecie Gdańskim dziekan przekazuje zawiadomienie rektorowi, jeżeli uzna je za uzasadnione.

Gdzie przebiega granica między rozwinięciem licencjatu a jego autoplagiatem, tłumaczę w tekście o autoplagiacie pracy licencjackiej.

Ta drabina dotyczy przywłaszczenia cudzego autorstwa. Jeśli Twój problem nie jest plagiatem, a użyciem AI, przepisy wyglądają inaczej i rozbieram je osobno przy pytaniu, co grozi za AI w pracy dyplomowej.

FAQ

Co zrobić, gdy praca nie przejdzie antyplagiatu?
Poproś promotora o omówienie raportu szczegółowego, ustalcie, co da się wykluczyć z wyniku, a dopiero potem poprawiaj tekst. Kolejność ma znaczenie, bo po wykluczeniach i przeliczeniu wyniku część zaznaczeń przestaje się liczyć.

Ile razy można wrzucić pracę w antyplagiat?
Zależy od regulaminu. Na jednej uczelni liczba prób w ramach badania jest dowolna, na innej po przekroczeniu 40% zostają dwie poprawki, a po trzeciej negatywnej kontroli student pisze nową pracę u nowego promotora.

Czy 30% to bezpieczny próg na każdej uczelni?
Nie, to uproszczenie, które krąży po internecie. W jednej uczelni powyżej 33% praca w ogóle nie idzie do obrony, w innej promotor decyduje samodzielnie aż do 50%, a jeszcze inna liczy osobne progi dla fraz 5, 10, 20 i 40-wyrazowych, gdzie przy najdłuższych frazach granica wynosi 5%. Sprawdź regulamin swojej uczelni, przykłady masz w tabeli wyżej.

Czy negatywny wynik oznacza plagiat?
Nie. Regulaminy mówią wprost, że wynik badania nie rozstrzyga, czy praca jest plagiatem, a decyzję podejmuje promotor na podstawie raportu.

Czy mogę zobaczyć raport szczegółowy?
Student dostaje raport ogólny. Raport szczegółowy z zaznaczonymi fragmentami i źródłami jest dla promotora, a część uczelni wprost zabrania udostępniania go studentom.

Co grozi za plagiat w pracy dyplomowej?
Kary dyscyplinarne od upomnienia po wydalenie z uczelni (art. 308), stwierdzenie nieważności dyplomu przez rektora (art. 77 ust. 4 i 5) oraz odpowiedzialność karna za przywłaszczenie autorstwa, do 3 lat pozbawienia wolności (art. 115 prawa autorskiego).

Ile czasu zajmuje ponowne badanie?
Samo badanie regulaminy opisują zwykle jako trwające do 24 godzin, ale liczy się też czas na wprowadzenie pracy do systemu i na ocenę raportu przez promotora, od dwóch dni roboczych do tygodnia. Planuj tydzień na rundę.

Źródła wykorzystane w tym wpisie

• Brycz H., Dudycz T., Przewodnik dla piszących prace magisterskie w zakresie zarządzania, PWE, Warszawa 2011, s. 87-92.
• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 76 ust. 4, art. 77 ust. 4-5, art. 287 ust. 2 pkt 1, art. 308, art. 312 ust. 3.
• Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 115 ust. 1.
• Maleje liczba prac dyplomowych podejrzanych o plagiat, komunikat Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 23 marca 2023 (dane za 2022 rok).
• Regulamin antyplagiatowy SGGW, załącznik do zarządzenia nr 1 Rektora SGGW z 7 stycznia 2019 r., pkt 12-16.
• Zarządzenie nr 6 Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UŁ z 28 listopada 2024 r., § 1.
• Rekomendacja postępowania w zależności od wskaźnika podobieństwa, Wydział Ekonomiczny UMCS, 15 kwietnia 2021 r.
• Regulamin antyplagiatowy Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, załącznik do zarządzenia nr 96/2022, § 4-7.
• Regulamin antyplagiatowy Uniwersytetu Rzeszowskiego, załącznik nr 1 do zarządzenia nr 247/2025 z 3 listopada 2025 r., § 2.
• Regulamin procedury antyplagiatowej Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej w Gdańsku, załącznik do zarządzenia Rektora nr 2/2019.
• Wytyczne dotyczące pracy dyplomowej magisterskiej, Wyższa Szkoła Nauk Pedagogicznych w Warszawie.
• Zarządzenia Rektora UAM nr 3/2020/2021 i 4/2020/2021 z 7 września 2020 r. oraz zarządzenie Rektora UG nr 65/R/23 z 9 maja 2023 r.
• Baza wiedzy Jednolitego Systemu Antyplagiatowego, Ośrodek Przetwarzania Informacji, sekcje: wykluczanie fragmentów i przeliczanie wyniku, wykluczenia tekstu, podstawy prawne (dostęp 23.09.2026).