Bibliografia do pracy z zarządzania zasobami ludzkimi: 124 pozycje

Promotorzy rzadko podają gotową listę lektur. Zwykle padają dwa, trzy nazwiska i zdanie „resztę proszę znaleźć samodzielnie”. Ta bibliografia jest punktem wyjścia: zebrałam w niej podręczniki, opracowania i artykuły, z których korzystali studenci przy pracach z zarządzania zasobami ludzkimi, które prowadziłam.

Jak z niej korzystać. Nie przepisuj wszystkiego. Wybierz dwie do trzech pozycji ogólnych z pierwszej sekcji jako podstawę rozdziału teoretycznego, potem dobierz pozycje z sekcji odpowiadającej Twojemu tematowi. Do pracy licencjackiej zwykle wystarcza od 25 do 35 pozycji, do magisterskiej od 40 do 60.

Podział na osiem obszarów odpowiada temu, jak dzielą się tematy prac z ZZL. Jeśli piszesz o systemie motywacyjnym w konkretnej firmie, sekcja o motywowaniu wystarczy Ci na cały rozdział teoretyczny. Pozycje z 2010 roku pochodzą z corocznego przeglądu publikacji przygotowywanego przez dwumiesięcznik „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi”, więc obok podręczników znajdziesz tu artykuły z czasopism naukowych.

Podstawy i teoria zarządzania zasobami ludzkimi

• Adamiec M., Kożusznik B., Sztuka zarządzania sobą, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2001.
• Adamiec M., Kożusznik B., Zarządzanie zasobami ludzkimi: aktor-kreator-inspirator, AKADE, Katowice 2000.
• Antczak Z. (red.), Funkcja personalna we współczesnej organizacji. Wybrane zagadnienia zarządczo-analityczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2010.
• Armstrong M., Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010.
• Armstrong M., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011.
• Bieniok H. (red.), System zarządzania zasobami ludzkimi, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Katowice 2006.
• Borkowska S. (red.), Rola ZZL w kreowaniu innowacyjności organizacji, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010.
• Czubasiewicz H. (red.), Zarządzanie zasobami ludzkimi, Wydawnictwa Akademickie, Warszawa 2001.
• Golnau W. (red.), Zarządzanie zasobami ludzkimi, CeDeWu, Warszawa 2004.
• Janowska Z., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010.
• Kostera M., Zarządzanie personelem, PWE, Warszawa 2010.
• Koźmiński A., Piotrowski W. (red.), Zarządzanie. Teoria i praktyka, PWN, Warszawa 1997.
• Król H., Ludwiczyński A. (red.), Zarządzanie zasobami ludzkimi. Tworzenie kapitału ludzkiego organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.
• Leśniewski M.A., Zasoby ludzkie w organizacji, CeDeWu, Warszawa 2012.
• Listwan T. (red.), Zarządzanie kadrami, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010.
• Makowski K. (red.), Instrumentarium zarządzania zasobami ludzkimi, Poltext, Warszawa 2002.
• Moczydłowska J., Zarządzanie zasobami ludzkimi w organizacji: podręcznik akademicki, Difin, Warszawa 2010.
• Oleksyn T., Zarządzanie zasobami ludzkimi w organizacji, Wolters Kluwer, Warszawa 2017.
• Pawlak Z., Zarządzanie zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwie, Poltext, Warszawa 2011.
• Penc J., Humanistyczne wartości zarządzania w poszukiwaniu sensu menedżerskich działań, Difin, Warszawa 2010.
• Pocztowski A., Międzynarodowe zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2003.
• Pocztowski A., Zarządzanie zasobami ludzkimi. Strategie, procesy, metody, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2008.
• Szambelańczyk J., Żukowski M. (red.), Człowiek w pracy i polityce społecznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Poznań 2010.
• Ściborek Z., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Difin, Warszawa 2010.
• Walkowiak R., Zarządzanie zasobami ludzkimi: kompetencje, nowe trendy, efektywność, TNOiK Dom Organizatora, Toruń 2007.
• Wiater M., Zarządzanie zasobami ludzkimi w organizacji, Wydawnictwo Amelia Aneta Siewiorek, Rzeszów 2014.
• Wiernek B., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Wydawnicza TEXT, Kraków 2001.
• Wiśniewski Z., Pocztowski A., Zarządzanie zasobami ludzkimi w warunkach nowej gospodarki, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004.
• Wyrwicka M.K., Grzelczak A.U., Krugiełka A., Polityka kadrowa przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań 2010.
• Zając Cz., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 2007.
• Zawadzka A.M. (red.), Psychologia zarządzania w organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.

Pisząc pracę licencjacką lub magisterską, korzystaj nie tylko z książek, ale również z czasopism i słowników. Ich wyselekcjonowaną listę znajdziesz w artykule o słownikach i czasopismach z zarządzania zasobami ludzkimi.

Motywowanie i zarządzanie wydajnością pracowników

• Adair J.E., Anatomia biznesu. Motywacja: w jaki sposób wydobywać z innych to, co najcenniejsze, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2000.
• Amabile T.M., Kramer S.J., Co naprawdę motywuje pracowników, „Harvard Business Review Polska” 2010, nr 2.
• Benedykt A., Motywowanie pracowników, Wydawnictwo Astrum, Wrocław 2003.
• Borkowska S., Motywować skutecznie, IPiSS, Warszawa 2004.
• Borkowska S., System motywowania w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa 1985.
• Bruce A., Jak motywować pracowników, Wydawnictwo RM, Warszawa 2001.
• Górska E., Gadacz N., Stała mobilizacja. Budowanie zaangażowania pracowników w RWE Polska, studium przypadku, „Personel i Zarządzanie” 2010, nr 6.
• Jedynak P., Rola pracowniczych programów emerytalnych w procesach motywowania, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 1.
• Juchnowicz M., Strategia personalna firmy, Difin, Warszawa 2000.
• Juchnowicz M., Zarządzanie przez zaangażowanie. Koncepcja, kontrowersje, aplikacje, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010.
• Kozioł L., Motywowanie pracowników w teorii i praktyce, Biblioteka Pracownicza, Warszawa 2002.
• Lipka A. i in., Kształtowanie motywacji wewnętrznej. Koszty jakości i ryzyko, Difin, Warszawa 2010.
• Łukaszewski W., Motywacja w najważniejszych systemach teoretycznych, Wydawnictwo Strelau, 2000.
• Molek-Winiarska D., Stres psychologiczny w motywowaniu pracowników, „Przegląd Organizacji” 2010, nr 3.
• Nazdrowicz J., Innowacyjny menedżer w motywowaniu pracowników, „Przegląd Organizacji” 2010, nr 7/8.
• Nieżurawska J., Elastyczne systemy wynagrodzeń w przedsiębiorstwach w Polsce, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń 2010.
• Penc J., Motywowanie w zarządzaniu, Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1998.
• Seredocha I., Ocena zmian w systemie motywacyjnym pracowników samorządowych, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 3/4.
• Sikora J., Motywowanie pracowników, Oficyna Wydawnicza Ośrodka Postępu Organizacyjnego, Bydgoszcz 2000.
• Sikorski Cz., Motywacja jako wymiana: modele relacji między pracownikiem a organizacją, Difin, Warszawa 2004.
• Thomas M., Mistrzowskie zarządzanie ludźmi. Tworzenie skutecznego zespołu poprzez motywowanie, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010.
• Wellin M., Zarządzanie kontraktem psychologicznym. Zaangażowanie pracowników w zwiększenie wydajności firmy, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010.

Rekrutacja, selekcja i rozwój pracowników

• Dale M., Skuteczna rekrutacja i selekcja pracowników, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006.
• Davis T. i in., Ewaluacja talentu. Nowa strategia zarządzania talentami w organizacji, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010.
• Dembkowski S., Eldridge F., Hunter I., Coaching kadry kierowniczej, Wydawnictwa Profesjonalne PWN, Warszawa 2010.
• Fox G., Taylor D., Narzędzia do przeprowadzania rekrutacji i selekcji, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2005.
• Gajdzik B., Zarządzanie talentami, „Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa” 2010, nr 3.
• Jamka B., Dobór zewnętrzny i wewnętrzny pracowników. Teoria i praktyka, Difin, Warszawa 2001.
• Phillips J.J., ROI, czyli zwrot z inwestycji w szkolenia i rozwój kadr, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, Warszawa 2010.
• Porębska A., Podolak A., Nowoczesne systemy. Wykorzystanie innowacyjnych narzędzi i technologii w zarządzaniu talentami, „Personel i Zarządzanie” 2010, nr 10.
• Sekuła Z., Planowanie zatrudnienia, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2001.

Zmiana, kultura i przywództwo

• Blanchard K., Ridge G., Jak zwyciężać w pracy. Przywództwo wyższego stopnia w praktyce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
• Bratnicki M., Zarządzanie zmianami w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Katowice 1997.
• Czerska M., Zmiana kulturowa w organizacji, Difin, Warszawa 2003.
• Doherty N., Guyler M., Mediacja i rozwiązywanie konfliktów w pracy, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010.
• Grzesik K., Przywództwo a współczesne koncepcje i metody zarządzania przedsiębiorstwem, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, nr 89.
• Mikołajczyk Z., Zarządzanie procesem zmian w organizacjach, Katowice 2003.
• Milczarek S. (red.), Kultura pracy menedżera, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2010.
• Mrozowicz K., Psychologiczne i organizacyjne mechanizmy formalizacji ról społecznych w organizacji (na przykładzie GOPR), „Przegląd Organizacji” 2010, nr 5.
• Sikorski Cz., Kultura organizacyjna. Efektywnie wykorzystaj możliwości swoich pracowników, C.H. Beck, Warszawa 2002.
• Sikorski Cz., Zapamiętane z dzieciństwa. Szkice o kulturze organizacyjnej, Wydawnictwo WSHE, Łódź 2003.
• Strykowska M., Psychologiczne aspekty wdrażania zmian organizacyjnych, „Organizacja i Kierowanie” 2010, nr 2.
• Zgrzywa-Ziemak A., Hopej M., Kamiński R., Kształtowanie otwartej kultury organizacyjnej, istotnego uwarunkowania zdolności uczenia się przedsiębiorstwa, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, nr 94.

Kompetencje i rozwój pracowników

• Bohdziewicz P., Współczesne kariery zawodowe. Od modelu biurokratycznego do przedsiębiorczego, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 3/4.
• Boudreau J., Cascio W.F., Inwestowanie w ludzi. Wpływ inicjatyw z zakresu ZZL na wyniki finansowe przedsiębiorstwa, Wolters Kluwer, Warszawa 2013.
• Boydell T., Leary M., Identyfikacja potrzeb szkoleniowych, Oficyna Ekonomiczna, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2001.
• Konarski S., Turek D. (red.), Kompetencje transferowalne. Diagnoza, kształtowanie, zarządzanie, Szkoła Główna Handlowa, Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2010.
• Oleksyn T., Zarządzanie kompetencjami. Teoria i praktyka, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006.
• Oleksyn T., Zarządzanie kompetencjami. Teoria i praktyka, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010.
• Pierścieniak A., Szara K., Młody menedżer w Europie. Wyzwania XXI wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010.
• Rutkowska M., „Nowa kariera” i jej egzemplifikacje w postaci kariery proteuszowej i kariery bez granic, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 1.
• Suchar M., Modele karier. Przewidywanie kolejnego kroku, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010.
• Świgoń M., Indywidualne zarządzanie wiedzą jako wsparcie potencjału kariery, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 1.
• Whiddett S., Hollyforde S., Metoda kompetencyjna w zarządzaniu zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004.

Zarządzanie zasobami ludzkimi w różnych kulturach i warunkach gospodarczych

• Clutterbuck D., Równowaga między życiem zawodowym a osobistym, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2005.
• Głowacka M.D., Mojs E. (red.), Profesjonalne zarządzanie kadrami w zakładach opieki zdrowotnej, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010.
• Guryn H., Perspektywiczny balans. Działania na rzecz równowagi między pracą a życiem w Grupie ITI, „Personel i Zarządzanie” 2010, nr 12.
• Horodeński R., Sadowska-Snarska C. (red.), Rynek pracy w Polsce u progu XXI wieku, IPiSS, Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku, Białystok, Warszawa 2003.
• Kózek W. (red.), Zbiorowe stosunki pracy w Polsce w perspektywie integracji europejskiej, Scholar, Warszawa 1997.
• Lipka A., Inwestycje w kapitał ludzki organizacji w okresie koniunktury i dekoniunktury, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010.
• Matejun M. (red.), Wyzwania i perspektywy zarządzania w małych i średnich przedsiębiorstwach, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010.
• Niemczyk L., Rachunkowość finansowa aktywów kompetencyjnych i kapitału intelektualnego, nowy dział rachunkowości, Pacioli Institute, Rzeszów 2013.
• Rogoziński K., Panasiuk A. (red.), Zarządzanie organizacjami usługowymi, Wydawnictwa Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2010.
• Seiwert L.J., Zarządzanie czasem. Bądź panem własnego czasu, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1998.
• Smoder A., Równowaga praca-życie, wybór czy konieczność?, „Polityka Społeczna” 2010, nr 4.
• Światowy G. (red.), Społeczna odpowiedzialność w kształceniu i w działalności praktycznej kadr menedżerskich, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław 2010.

Ocena i efektywność zarządzania zasobami ludzkimi

• Becker B.E., Huselid M.A., Ulrich D., Karta wyników zarządzania zasobami ludzkimi, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2002.
• Bramley P., Ocena efektywności szkoleń, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2001.
• Jagoda A., Rola kapitału społecznego w zarządzaniu zespołem pracowniczym, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, nr 94.
• Jaźwiński I., Relacje między kapitałami ludzkim i społecznym, zarys problematyki, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, nr 113.
• Lewicka D., Zarządzanie kapitałem ludzkim w polskich przedsiębiorstwach. Metody, narzędzia, mierniki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
• Mazurkiewicz A., Kapitał ludzki w procesie kształtowania sprawności organizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010.
• Phillips J.J., Stone R.D., Phillips P.P., Ocena efektywności w zarządzaniu zasobami ludzkimi, Human Factor, Warszawa, Kraków 2003.
• Szczupaczyński J., Postawy moralne menedżerów a ZZL w przedsiębiorstwie, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 2.
• Szczupaczyński J., Wymiary postaw moralnych polskich menedżerów, „Przegląd Organizacji” 2010, nr 3.
• Tyborowska J., Zarządzanie personelem. Niezbędnik dla działów kadr, C.H. Beck, Warszawa 2008.

Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi i planowanie

• Borkowska S., Strategie wynagrodzeń, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2001.
• Gierszewska G., Zarządzanie strategiczne, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego, Warszawa 2000.
• Hamel G., Prahalad C.K., Przewaga konkurencyjna jutra, Business Press, Warszawa 1999.
• Krupski R., Zarządzanie strategiczne, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wrocław 1998.
• Lipka A., Strategie personalne firmy, Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 2000.
• Ludwiczyński A., Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi. Materiały na konferencję 15-16 listopada 2000 r., Polska Fundacja Promocji Kadr, Warszawa 2000.
• Lundy O., Cowling A., Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2000.
• Masłyk-Musiał E., Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2000.
• Obłój K., Strategia sukcesu firmy, PWE, Warszawa 1994.
• Pierścionek Z., Strategie rozwoju firmy, PWN, Warszawa 1996.
• Pocztowski A., Najlepsze praktyki zarządzania zasobami ludzkimi w Polsce, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2002.
• Porter M., Strategie konkurencji, PWE, Warszawa 1994.
• Reilly P.A., Williams T., Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi: rozwijanie potencjału organizacji dzięki funkcji personalnej, Oficyna a Wolters Kluwer business, Kraków 2009.
• Sajkiewicz A. (red.), Zasoby ludzkie w firmie. Organizacja, kierowanie, ekonomika, Poltext, Warszawa 1999.
• Sekuła Z., Controlling personalny. Część 2: Strategie personalne, zadania i narzędzia controllingu personalnego, Oficyna Wydawnicza Ośrodka Postępu Organizacyjnego, Bydgoszcz 2000.
• Strużyna J., Ewolucja strategicznego zarządzania zasobami ludzkimi, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2010, nr 3/4.
• Zelek A., Zarządzanie strategiczne. Diagnozy, decyzje, strategie, Wydawnictwo Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu, Szczecin 2000.

Ile lat mają te książki i co z tym zrobić

Mediana roku wydania w tym zestawieniu to 2010. Najstarsza pozycja pochodzi z 1985 roku, najnowsza z 2017. Sześćdziesiąt trzy pozycje wydano w 2010 roku lub później, a tylko jedna jest nowsza niż 2015.

To nie dyskwalifikuje tej listy. Podręczniki Armstronga i Pocztowskiego są kanonem, do którego odwołuje się większość późniejszych publikacji, a definicje i modele z lat dwutysięcznych nadal obowiązują. Problem pojawia się wtedy, gdy cała bibliografia pracy kończy się na 2010 roku. Recenzent czyta to jako brak rozeznania w aktualnym stanie badań.

Przy rocznikach rozróżnij dwie rzeczy. Podręcznik Pocztowskiego albo Armstronga z 2008 roku nadal jest punktem odniesienia, bo definicje i modele się nie przedawniły. Artykuł z „Personelu i Zarządzania” opisujący praktykę jednej firmy w 2010 roku to zdjęcie konkretnego momentu. Powołuj się na niego wtedy, gdy piszesz o tym, jak rzecz wyglądała wtedy, nie o tym, jak wygląda dziś.

Gdzie szukać nowszych pozycji

Cztery kierunki, w tej kolejności:

• Czasopisma naukowe. Kwartalnik „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” wydawany przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, „Organizacja i Kierowanie”, „Przegląd Organizacji”. Artykuł z ostatnich trzech lat waży w bibliografii więcej niż kolejny podręcznik.
• Bazy pełnotekstowe. BazEkon prowadzony przez Bibliotekę Główną Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, CEEOL oraz Google Scholar z filtrem na ostatnie pięć lat. W bazach anglojęzycznych szukaj pod hasłem strategic human resource management.
• Biblioteka wirtualna Twojej uczelni. Dostęp do EBSCO, Scopus czy ScienceDirect bywa darmowy po zalogowaniu kontem studenckim, także z domu. Pawlik i Zenderowski piszą wprost, że studenci mocno niedoceniają tej drogi, a to najtańszy sposób na zagraniczne artykuły (Pawlik, Zenderowski 2022).
• Nowe wydania klasyków. Armstrong i Pocztowski doczekali się wznowień. Sprawdź, czy Twoja biblioteka nie ma nowszego wydania tej samej pozycji, którą już cytujesz.

Jak przenieść te pozycje do swojej pracy

To, co masz wyżej, to bibliografia zagadnienia. To, co trafi na koniec Twojej pracy, to wykaz cytowanej literatury, i te dwie rzeczy nie są tym samym. Bibliografia dąży do kompletności w danym zakresie i obejmuje piśmiennictwo tematu. Wykaz cytowanej literatury zawiera wyłącznie prace, które faktycznie przywołujesz. Jan Boć nazywa mylenie obu pojęć błędem i to błędem częstym.

Nazywanie wykazu cytowanych publikacji (literatury, prac) bibliografią jest, oczywiście, błędem, i to błędem nierzadkim nie tylko w pracach magisterskich.

J. Boć, Jak pisać pracę magisterską, Kolonia Limited, Wrocław 1994, rozdz. IX.

Praktyczny wniosek jest prosty: jeśli wytyczne Twojej uczelni nie każą użyć słowa „Bibliografia”, zatytułuj tę część pracy „Wykaz cytowanej literatury”. Nikt Ci wtedy nie zarzuci, że obiecujesz kompletność, której praca dyplomowa nie osiąga.

Czego nie wpisywać do wykazu

Pozycji, której nie miałaś w rękach. Alicja Kaszyńska stawia sprawę wprost: przed wpisaniem książki do spisu trzeba do niej przynajmniej zajrzeć, bo recenzent może o nią zapytać na obronie (Kaszyńska 2010, s. 106-110). Brycz i Dudycz dokładają drugą regułę: internet i Wikipedia są dopuszczalne jako pierwszy krok, nigdy jako źródło końcowe, bo do oryginału i tak trzeba dotrzeć (Brycz, Dudycz 2011).

Jak zapisać te pozycje w wykazie

Zapis w wykazie różni się od zapisu w przypisie, i to jest miejsce, w którym najczęściej gubią się prace. Poniżej ten sam tytuł w obu wersjach:

Trzy zasady widać na obrazku, pozostałe trzy trzeba znać (Boć 1994, rozdz. VIII; Kaszyńska 2010, s. 106-110):

• najpierw nazwisko, potem inicjał imienia, odwrotnie niż w przypisie;
• bez numerów stron, bo strona należy do przypisu; wyjątkiem bywa zakres stron artykułu albo rozdziału w pracy zbiorowej;
• praca zbiorowa idzie pod nazwiskiem redaktora, praca bez autora pod pierwszym wyrazem tytułu;
• przy dwóch autorach o miejscu w alfabecie decyduje pierwszy z nich;
• tytuł czasopisma w cudzysłowie, po nim rok, potem numer lub zeszyt.

Całość układasz alfabetycznie. Wzory zapisu dla każdego typu źródła, razem z materiałami z internetu, rozpisałam we wpisie o bibliografii pracy licencjackiej i magisterskiej.

Ta lista to opracowania, nie źródła

Pawlik i Zenderowski dzielą materiał na dwie grupy: źródła, czyli teksty będące przedmiotem analizy, oraz opracowania, czyli teksty będące narzędziem analizy (Pawlik, Zenderowski 2022, rozdz. 3). Wszystkie 124 pozycje wyżej to opracowania.

Ma to konkretną konsekwencję dla prac z ZZL, bo większość z nich powstaje „na przykładzie firmy X”. Materiał źródłowy takiej pracy leży gdzie indziej: w regulaminie wynagradzania, w regulaminie ocen okresowych, w danych kadrowych, które dostaniesz od działu HR, i w wynikach Twojej własnej ankiety. Ta lista pomoże Ci opisać, jak powinno być. Tego, jak jest w badanej firmie, nie znajdziesz w żadnej książce.

Bibliografie z węższych obszarów ZZL

Jeśli Twoja praca dotyczy konkretnego zagadnienia, zacznij od zestawienia tematycznego, a tę listę potraktuj jako uzupełnienie:

• motywowanie pracowników, 116 pozycji
• zarządzanie kapitałem ludzkim
• ocenianie pracowników
• kariera i rozwój zawodowy
• wynagrodzenia, przewodnik z literaturą podstawową
• słowniki i czasopisma z ZZL

Definicje i modele, od których zaczyna się rozdział pierwszy, zebrałam osobno we wpisie o definicjach zarządzania zasobami ludzkimi, a warstwę długofalową przy strategicznym ZZL.

Najczęstsze pytania

Ile pozycji powinna mieć bibliografia pracy z ZZL?

Do pracy licencjackiej zwykle od 25 do 35 pozycji, do magisterskiej od 40 do 60. Liczy się jednak dobór, nie liczba. Trzydzieści trafnych źródeł broni się lepiej niż sześćdziesiąt przypadkowych.

Czy bibliografia to to samo co wykaz cytowanej literatury?

Nie. Bibliografia dąży do kompletności w danym zakresie, wykaz cytowanej literatury obejmuje wyłącznie prace przywołane w Twojej pracy. Jeśli uczelnia nie wymaga słowa „Bibliografia”, bezpieczniej zatytułować tę część „Wykaz cytowanej literatury”.

Czy mogę cytować książki sprzed dwudziestu lat?

Tak, jeśli to pozycje kanoniczne i cytujesz je za definicje albo modele. Problemem jest bibliografia złożona wyłącznie z takich pozycji. Dołóż publikacje z ostatniej dekady, żeby pokazać znajomość aktualnego stanu badań.

Czy w wykazie literatury podaje się numery stron?

Nie. Numer strony należy do przypisu, nie do wykazu. Wyjątkiem jest zakres stron artykułu albo rozdziału w pracy zbiorowej, który część uczelni każe podawać.

Jak zapisać pozycję z pracy zbiorowej?

Nazwisko i inicjał autora rozdziału, tytuł rozdziału, formuła „w:”, redaktorzy tomu, tytuł tomu, wydawnictwo, miejsce i rok. W wykazie pozycja trafia pod nazwisko redaktora, gdy cytujesz cały tom.

Czy wystarczy jedna bibliografia z internetu?

Nie. Ta lista jest punktem wyjścia do własnej kwerendy w katalogu biblioteki i bazach pełnotekstowych. Promotorzy rozpoznają bibliografie przepisane z jednego źródła.

Od czego zacząć rozdział teoretyczny o ZZL?

Od definicji i modeli. Zebrałam dziesięć ujęć z literatury we wpisie o tym, czym jest zarządzanie zasobami ludzkimi, a warstwę długofalową opisałam osobno przy strategicznym ZZL.

Źródła wykorzystane w tym wpisie

• Boć J., Jak pisać pracę magisterską, Kolonia Limited, Wrocław 1994, rozdz. VIII-IX.
• Brycz B., Dudycz T., Przewodnik dla piszących prace magisterskie w zakresie zarządzania, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2011.
• Kaszyńska A., Jak napisać, przepisać i z sukcesem obronić pracę dyplomową lub magisterską?, wyd. IV, Złote Myśli, Gliwice 2010, s. 106-110.
• Pawlik K., Zenderowski R., Dyplom z Internetu. Jak korzystać z Internetu, pisząc prace dyplomowe?, wyd. VI, CeDeWu, Warszawa 2022, rozdz. 3.
• Przegląd publikacji o zarządzaniu zasobami ludzkimi z 2010 r., oprac. A. Kulesza, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2011, s. 123-127.